SICAK VE SOĞUĞA MARUZ KALMA

 

Sıcağa Maruz Kalma

Soğuğa Maruz Kalma

Donma

 

 

Normal vücut ısısı 36º – 37°C dir. Bu ısı, karmaşık mekanizmalarla sabit tutulmaya çalışılır. Normalde, vücudun ısı düzenleyici mekanizmaları iyi çalışır ve vücut belirli ısı değişikliklerine oldukça iyi tahammül edebilir.

Ancak, vücut başa çıkabileceğinden fazla sıcağa maruz kalırsa hastalıklar oluşabilir; sıcak krampları, sıcak bitkinliği ve sıcak çarpması gibi.

Ya da tam tersi, başa çıkabileceğinden düşük ısıya maruz kalırsa yine sorunlar ortaya çıkacaktır; kısmi veya tam donma gibi.

 

SICAĞA MARUZ KALMA

 

SICAK KRAMPLARI:

Vücudun yorgunluk oluşacak kadar çok hareket etmesi(aşırı egzersiz) sonucunda, genellikle, bacak kaslarında görülen ağrılı kas spazmlarıdır.

 

İLKYARDIM:

- Kişi gölgelik ve serin bir yere alınır,

- Hasta yatırılarak (veya oturtulabilir) kramp geçene kadar kasları dinlendirilir. Özellikle sporcuların tekrar antremana başlayabilmeleri için en az 12 saat dinlenmeleri gerekir.

- Su (veya dengeli elektrolit solüsyonu; limonata, ayran vb) içirilebilir. Sıcak krampında vücutta yeterli elektrolit vardır, ancak kramp nedeniyle dengeli dağılımı engellenmiştir o nedenle bol sıvı şeyler içmenin yanı sıra dinlenmek çok önemlidir.

- Tedavi edilmezse sıcak bitkinliğine dönüşebilir.

 

 

SICAK BİTKİNLİĞİ (yorgunluğu; baygınlığı):

En sık görülen sıcak acillerindendir.

Aşırı terleme nedeniyle, aşırı sıvı-elektrolit (su-tuz) kaybı ortaya çıkar.

Bunun sonucunda aşağıdaki belirtiler görülür:

 

İLKYARDIM:

 

SICAK ÇARPMASI:

Vücut başa çıkabileceğinden çok fazla ısıya maruz kalmışsa; vücut ısısı, hızla doku hasarına yol açacak düzeye yükselir ve ölümle sonuçlanabilir.

 

Sıcak çarpmasının nedenleri:

- Havalandırması kötü, kapalı ve nemli ortamlarda çok bedeni yoracak kadar çok hareket etmek.

Sıcak hava dalgalarının hâkim olduğu dönemlerde havalandırma sistemleri bulunmayan veya havalandırılmayan binalarda yaşamak (özellikle yaşlılar, bebekler, kalp veya kronik hastalığı olan kişiler risk altındadır);

- Sıcak yaz gününde çocukları kilitli arabada bırakmak;

- Aşırı sıcak ve nem oranı yükselmiş havalarda dışarıda spor veya ağır iş yapmak. 

Havadaki nem oranı  % 70 in üzerine çıktığında,  ortam neme doyduğundan terleme olmayacağı için, vücuttan ısı kaybı gerçekleşemez dolayısıyla vücut ısısı artar, cilt  ısı kaybedemediği için sıcak, kuru ve kızarıktır.   

 

Belirtileri:

- Vücut ısısı hızla yükselir, 39°C üzerindedir,

- Cilt kuru, sıcak ve kızarıktır,

- Kişinin çevreye olan ilgisi hızla azalır, bilinç kaybı gelişir,

- Nabız yavaşlar ve zayıftır,( kan basıncı düşer ),

 

İLKYARDIM:

- Vücut 39°C nin üzerindeki bir ısıdaysa, 39°C ye kadar hızla soğutulur, 39°C den sonra yavaş soğutulur.

- Hızlı soğutmada, iki soğutma yöntemi bir arada kullanılır:

    1- Vücut ıslak çarşafla sarılır veya normal musluk suyu ile ıslatılır,

    2- Varsa vantilatör açılır ya da kapı pencere açılarak cereyan sağlanır.

- Yavaş soğutmada bu iki uygulamadan sadece biri kullanılır.

- Bilinci yerindeyse, içecek bir şeyler verilir ( kesinlikle alkolsüz içecek olmalıdır) .

- Kişi hemen hastaneye götürülmelidir, çünkü tedavi edilmediği takdirde ölümle sonuçlanabilir.

O nedenle hemen soğutma işlemine başlanarak hastaneye götürülmelidir.

 

ÖNEMLİ:

- Vücut ısısını düşürmek üzere vücuda doğrudan BUZ UYGULANMAZ!  Ya musluk suyuyla duş aldırılır, ya da vücut süngerle (musluk suyu ile) ıslatılır.

- Yarı yarıya sulandırılmış sirkeli su ile vücudun silinmesi, özellikle çocuklarda ve yetişkinlerdeki ateş yükselmelerinde rahatlıkla kullanılabilecek soğutma yöntemidir.

 

Başa Dön

 

SOĞUĞA MARUZ KALMA                            

 

Vücudun bir kısmı veya tümü soğuğa maruz kalabilir.

0°C veya altındaki soğuk, nem ve rüzgârdan vücut etkilenir.

Birkaç saat içinde soğuk yarası denilen yaralar oluşabilir.

Soğuğun derecesi ve maruz kalınan süre yaranın şiddetini belirler.

 

Belirtiler:

  • Organda hareket azalması, uyuşukluk,
  • Şişme, morarma, ağrı,
  • Büller (yanıklarda görülen su toplanması) ve yaralar.
donma

 

 

İLKYARDIM:

- Ilık uygulama yapılır, organ ılık-soğuk arası su olan kaba daldırılır ve alıştıkça biraz daha sıcak su ilave edilerek yavaş yavaş ısıtılır.

- Büller patlatılmaz, yaralar steril kuru pansumanla kapatılır.

 

 Başa Dön

 

DONMA

 

Genel olarak vücudun tümüyle soğuğa maruz kalması sonucu görülür.

Doku hücreleri, soğuğun etkisiyle yeterince kanlanamadığı, dolayısıyla da beslenemediği için sorunlar ortaya çıkar.

Soğuğun şiddeti, maruz kalınan süre, giysi ve beden direncine bağlı olarak değişik belirtiler görülür.

Belirtiler:

 

İLKYARDIM:

- Donmayı önlemek üzere şeker içeriği fazla, sıcak şeyler yedirilir veya içirilir (çikolata, pekmez, çay, çorba vs).

- Giysiler giydirilir veya üstü kalın örtülerle örtülür; ıslak giysileri çıkartılır kuru giysiler giydirilir.

- Kişi uyutulmaz, bunun için mümkün olduğunca aktif ya da pasif hareket yaptırılır.

AKTİF HAREKET:

Kişinin kendisinin yaptığı hareketlerdir; az enerji harcayacak şekilde dizlerini büküp sonra bacağını uzatmak; ayaklarıyla daire çizmek, ellerini birleştirip sonra kolları yana açmak gibi.

PASİF HAREKET:

Kişinin hareket yapacak gücü yoksa biz bacaklarını, kollarını büküp açarak hareket etmesini sağlarız.

- Kişi ılık bir ortama alınarak, ortam ısısı yavaş yavaş yükseltilir.

 

ASLA YAPILMAYACAKLAR:

Başa Dön

 

Anasayfaya Dön