DOLAŞIM SİSTEMİ VE KALP MASAJI

 

Dolaşım sistemi; atardamarlar, kılcaldamarlar ve toplardamarlardan (arterler, arterioller, kapiller, venüller ve venlerden)oluşan birbirine bağlı hortumcukların oluşturduğu karmaşık bir sistemdir.

Kalp, bu sistemin içinde, itici bir güç (emme basma odağı) olarak merkezde yer almaktadır. Kan, kalbin oluşturduğu basınçla tüm vücudu dolaşır.

Kalp, yaklaşık olarak kişinin yumruğu büyüklüğünde, kastan oluşan içi boş bir organdır. Bölme(septum) denilen bir duvarla ortadan sağ ve sol  olarak önce ikiye, bunlar da  tekrar üst (atrium => kulakçık) ve alt (ventrikül => karıncık) olmak üzere ikiye bölünür; toplam dört odacıktan/boşluktan oluşur.

Vücuttan dönen kirli kan sağ kulakçığa, sağ kulakçıktan sağ karıncığa geçe; sağ karıncıktan da temizlenmek üzere pulmoner(akciğer) atardamarlarıyla akciğerlere  taşınır.

Akciğerlere ulaşan kan  CO2 - O2 değişiminden sonra pulmoner toplardamarlar vasıtası ile vücuda pompalanmak üzere sol kulakçığa, oradan sol karıncığa geri taşınır, sol karıncıktan da aorta vasıtası ile vücuda dağıtılır.

Kulakçık ile karıncık (atrium ile ventrikül) arasındaki kan akışı, geri dönüşe izin vermeyen kapaklar tarafından kontrol edilmektedir. Kanın geri dönüşünü önleyen bu sistemler sayesinde dolaşım sistemi tek yönde hareket ederek normal akışını sürdürür

(arter:atardamar; kapiller:kılcaldamar; ven: toplardamar).

dolaşım dolaşım damarlar

 

KALP DOLASIMI FLASHINI iZLEMEK iCİN TIKLAYINIZ!!!

 

NABIZ:

Kanın sol karıncıktan büyük atardamarlara pompalanması sırasında, uç noktalardaki atardamarlarda (periferik arterlerde) dalgalanma oluşturur. İşte bu dalgalanmanın(kalp atışının) uçtaki atardamarlardan (periferik arterlerden) hissedilmesine NABIZ  denir.

Normalde nabız (kalp atım hızı/sayısı):

Erişkinde 60-90 kez/dak,

Çocukta 80-100 kez/dak,

Bebekte 100-120 kez/dakika civarındadır.                                                                  

 

NABIZ ALINAN NOKTALAR:

Boyun (karotis arter, şah damarı), el bileği (radiyal arter), kasık (femoral arter), dirsek içi (brakiyal arter), diz arkası ( popliteal arter), ayağın üstü, kulak önü, şakak vd.

  * Bebeklerde nabız, dirsek çukurunun hemen yukarısından, kolun iç kısmından (brakiyal arterden) alınabilir.

**  Şah damarından canlı kişilerin nabzı alınmaz; 5 saniyeden uzun süre ve çift taraflı kesinlikle bastırılmaz aksi halde kalp zarar görür (bradikardi gelişir).

Önceleri, solunumu durmuş ve nabzının da olmadığı varsayılan kişilerde nabız kontrolü için şah damarından bakılıyordu, ancak 2005 yönergelerine doğrultusunda bu kaldırıldı..

***  Nabız alınırken, damarın üzerine çok hafif ya da fazla bastırılırsa, nabız hissedilmeyebilir.

  

KAN BASINCI (ARTERYEL TANSİYON ),

Kan atardamarlarda(arterlerde) ilerlerken atardamar/arter duvarına yaptığı basınca denir.

Sol ventrikülün (karıncığın) kasılarak kanı aortaya  pompalamasına  SİSTOL (büyük tansiyon, maksima), gevşeyerek kanla dolmasına ise DİYASTOL (küçük tansiyon, minima) denilmektedir.

Kan basıncının ortalama değerleri:

Erişkinde 110-120 / 70-80 mmHg,

Çocukta 90 / 60 mmHg,

Bebekte 70 / 50 mmHg’dır.

Kan basıncı, kolda dirseğin 3 cm üstünden, bacakta ise diz üstünden ölçülür (bakınız: genel bilgiler/yaşam bulguları/kan basıncı).

 

 

KALP  BASISI

 

Eğer nabız alınamıyor, gözbebekleri büyümüş ve ifadesiz ise, kalp durmuş demektir ve yeniden çalışması için hemen uğraşılmalıdır. Kalbin yeniden çalışması için yapılan uygulamaya KALP BASISI/MASAJI  denir.

Kalp masajının yapılabilmesi için kalbin tamamen durduğundan emin olunmalıdır.

 

 YAVAŞ TA OLSA ÇALIŞAN KALBE ASLA MASAJ YAPILMAZ!

 

 

UYGULAMA:

Tüm yaş gruplarında göğüs kemiğinin alt yarısına, göğüs kemiği üçte bir oranında içe çöktürülecek şekilde bastırılır. Burada dikkat edilmesi gereken, göğüs kemiğinin(sternumun) ucundaki ksifoid denilen kıkırdak çıkıntının üzerine bastırılmamasıdır. Aksi halde bastırıldığında kırılabilecek bu çıkıntı iç organlara zarar verebilir.

kalpbası

O nedenle göğüskemiğinin/sternumun alt ucu bulunup el onun yukarısına yerleştirilmelidir. Önerilen: elİNİZİ gÖĞÜs kemİĞİNİn tam ortasına yerleştirin !!! 

Yardım gelene kadar, kazazede/hasta (K/H) hareket edene kadar ya da siz tükenene kadar TYD ne devam edilir.

kalpyeri kalpbası

 

ERİŞKİNDE(8 yaş üstü):

Kalp basısı yapacak kişi hastanın yanına, göğüs kemiğine paralel olarak diz çöker. Elinin topuk kısmını(el ayasının bileğe yakın olan kaslı ve en güçlü kısmı) sternumun (göğüs kemiğinin) 1/2 alt kısmına yerleştirir. Diğer elinin topuk kısmını da o elin üzerine yerleştirir. Kollarını bükmeden, omuzdan kuvvet alarak göğüs kemiğini, göğüs yüksekliğinin üçte biri içeri çöktürülecek (5-6 cm) kadar bastırır.

kalpbasisindakollar

 

ÇOCUKTA(1-8 yaş arası):

 

Erişkinle aynı yere ancak tek el veya çocuğun gelişimine göre iki elle; göğüs yüksekliğinin üçte biri içeri çöktürülecek(4 cm) kadar basınç uygulanır.

cocuktyd

 

BEBEKTE:

İki  meme başının ortasına iki parmak (orta ve yüzük parmakları) yerleştirildikten sonra göğüs yüksekliğinin üçte biri içeri çöktürülecek (1,5-2,5 cm) kadar bastırılır .

bebektyd

 

 

 

Anasayfaya Dön