EKG

 

 

Elektrokardiyografi (EKG), kalp adalesinin ve sinirsel iletim sisteminin çalışmasını incelemek üzere kalpte meydana gelen elektrik faaliyetinin kaydedilmesidir.

kalpiletimi ekgolusumu

 

Bu kayıt ile elde edilen grafiğe Elektrokardiyogram (EKG), kullanılan alete de Elektrokardiyograf denir.

Bir akım yükselteci (amplifikatör) tarafından yükseltilen gerilimler ısıya duyarlı kağıt üzerine kaydedilir.

İlk elektrokardiyografi cihazını bir galvonometreden 1900 yılında geliştiren Hollandalı fizyolog Willem Einthoven bu keşfiyle Tıp Nobel Ödülü kazandı.

Geliştirilen bu ilk cihaz 270 kg ağırlığındaydı.

Elektrokardiyografi cihazı geliştirildikçe küçüldü.

Bugün artık elle taşınabilen EKG cihazları 4.5 kg'dan hafif gelmektedir.

Ayrıca daha ileri özel kayıt cihazları da mevcuttur.

Bu cihazların çalışma prensipleri de Einthoven'in ilk cihazındakine benzer.

Son zamanlarda bu sahaya bilgisayarlar da girmiş bulunmaktadır. Ayrıca EKG'yi aynı anda hem kâğıda kaydetmek hem de görüntülemek (bir ekranda) mümkündür.

Elde edilen bilgileri anında okuyup teşhisini veren cihazlar da mevcuttur.

Kalp kası (myokard) kendi başına kasılma özelliğine sahiptir.

Kalbin sinüs düğümü adı verilen noktasından çıkan düzenli uyarılar özel bir iletim yoluyla kas hücrelerine varır.

ekg

Dinlenme halindeyken elektrik bakımından sakin (polarize) durumda olan hücreler, gelen uyarıyla (depolarize olarak) kasılırlar ve boyları kısalır.

Böylece kalp odacıklarını çevreleyen myokardın bütünü büzüşerek içindeki kanı büyük ve küçük dolaşıma atar; buna kalp kasılması (sistolü) denir.

Myokard hücreleri çok kısa süren bu kasılma döneminden sonra hemen eski elektrik yüklerini kazanarak tekrar sakin (polarize) duruma geçerler.

Bu olay nabız sayısı kadar tekrarlanır.

Nabız sayısı 60 olan kişide bu Depolarizasyon-Repolarizasyon olayı dakikada 60 defa tekrarlanır.

Kalbin elektrik faaliyeti ile meydana gelen potansiyel değişiklikleri, kalp çevresindeki dokuların ve bilhassa kanın yardımı ile bütün vücuda aynı anda yayılır.

Vücudun çeşitli yerlerine konan iletici uçlar (elektrotlar) vasıtasıyla ortaya çıkan elektrik değişiklikleri yükseltilerek kaydedilir.

Vücudun çeşitli noktaları arasındaki potansiyel farkları kaydedilir ve o bölgeye göre adlar verilir.

ekgalet ekguzuvlar
ekg

 

Her bir değişik bölge için çizdirilen elektrokardiyogram eğrisine derivasyon denmektedir. Normalde 12 ayrı yerden kayıt yapılır.

Önce hastanın kol ve bacaklarına elektrotlar bağlanır.

1. derivasyon, sol kol-sağ kol arasındaki farkı;

2. derivasyon, sağ kol-sol bacak arasındaki farkı;

3. derivasyon, sol kol-sol bacak arasındaki farkı gösterir.

Bunlara STANDART DERİVASYONLAR denir.

Ayrıca yükseltilmiş (augmented) derivasyonlar vardır ki bunlarda vücudun üç elemanından (kollar ve bacaklardan) gelen akımlar sıfıra indirgenip dördüncüsünden gelen akım kaydedilir. Bunlar da üç tanedir. aVR (sağ kol), aVL (sol kol) ve aVF (sol bacak).

Kollardan ve bacaklardan kaydedilen derivasyonlardan başka göğüs çevresinden alınan 6 çeşit derivasyon daha vardır (V1, V2, V3, V4, V5 ve V6).

Bu şekilde kaydedilen 12 derivasyon sırasıyla kâğıt üzerine geçirilir.

 

v1-v9

 

Kalbin çeşitli bölgelerinin rahatsızlıkları değişik derivasyonlarda belli değişiklikler meydana getirirler ve hekimin kalp rahatsızlığının cinsini ve bölgesini teşhis etmesine yardımcı olurlar.

Elektrokardiyogram denilen bu yüzeysel kayıt işleminden başka, kalbe kadar sokulan ve miyokarda değdirilen kateter yardımıyla yapılan elektrokardiyogramlar da vardır.

Bu işlem kalp adalesi ve onun fonksiyon bozukluğu hakkında daha doğru ve etraflı bilgi verir.

Elektrokardiyograf aleti, prensip olarak elektrik gerilimini ölçen hassas bir voltmetre ve bu gerilimi yükselten tertibattan ibarettir.

Belli bir hızda geçen EKG kâğıdına gerilim değişiklikleri anında yazdırılmaktadır.

EKG kâğıtlarının çoğu sıcaklık karşısında siyahlaşan bir özelliğe sahip olarak imal edilir.

Yazıcı çubuk da sıcak bir metalden ibarettir.

 

Normal bir EKG'de P, QRS ve T diye adlandırılan 3 dalga ve bunlar arasında düz çizgiler vardır. Bu dalga ve çizgilerdeki değişiklikler normalden sapmaları gösterir.

P dalgası kulakçıkların uyarı ile kasılmasını,

QRS dalgası karıncıklara geçen uyarının bunları kasmasını,

T dalgası karıncıkların polarize (sakin) hale gelmesini gösterir.

Dalgalar arasındaki mesafeler, dalgaların süresi, yükseklikleri (voltajları), şekilleri, düzenli olarak birbirlerini takip etmelerindeki değişiklikler kalpte olabilecek yapı değişikliğini veya hastalığı gösterebilir.

Akslar (12, 3, 4 )

EKG bugün hekimlere yardımcı olan modern bir tetkik yöntemidir.

Bununla beraber EKG kalpteki rahatsızlıkları tam bir doğrulukla göstermeyebilir.

Çünkü EKG kayıtlarının normal sınırları çok geniştir.

O nedenle, bazen bir kalp hastasının EKG'si normal görünebilirken, EKG'si bozuk görünen kişinin kalbi sağlam olabilir.

Kalp hastalıklarının teşhisinde, hekimin muayenede bulduğu arazlar, belirtiler, hastanın yakınmaları, tahlil ve filmler birlikte değerlendirildiğinde EKG yardımcı olur.

Aksi takdirde tek başına EKG nin değerlendirilmesi yanıltıcı olabilir.

 

Eforlu EKG:

Hastanın bir merdiven çıkıp inmesi veya yürüyen bir zemin üzerinde yürütülerek yorulması esnasında çekilen EKG olup, bilhassa başlangıç halindeki kalp damar sertliğinin teşhisinde kullanılır.

 

DEPOLARİZASYON  

Depolarizasyon, sinirlerde ve diğer hücrelerde uyarının iletilme şeklidir.
Normalde hücreler enerji harcayarak iyon dengesini polarize (kutuplaşmış) halde tutarlar. Dışarıdan bir uyarı geldiğinde hücre zarında değişiklik meydana gelir ve bu kutuplaşmış halden depolarize (kutuplaşmamış) hale geçer, ileti bu şekilde taşınır.

Bir hücrenin polarizasyonu ne kadar fazla ise uyarılması o kadar güçtür.

Sinir hücrelerinin bir grubunun üzerinde myelin kılıf bulunur, ileti bu kılıfın aralarından atlayarak iletişimin hızlı olması sağlanır.    

 

REPOLARİZASYON: yeniden kutuplaşma

 

Başa Dön

 

 

EKG ‘Yİ  OLUŞTURAN  BİRİMLERİN  ANLAMLARI

ekgbölüm

 

EKG özet tablo

 ekgözet

P DALGASI:

Atriyal depolarizasyon sonucu oluşur.

P dalgası genellikle düz ve pozitiftir.

Uzunluğu normalde 0.12 saniyeden küçüktür.

 

QRS KOMPLEKSİ/BİRİMİ:

Ventriküllerin depolarizasyonu için geçen süreyi gösterir.

Normal QRS aralığı 0.04 – 0.12 saniyedir.

(kompleks: birçok parçadan oluşan)

 

QRS AKSI

Normalde lead II de P dalgasının yüksekliği 2.5 mm den küçük; genişliği 0.11 saniyeden kısadır. Anormal P dalgaları için sağ atriyal hipertrofi, sol atriyal hipertrofi, atriyal prematüre atım, hiperkalemi EKG lerine bakın.

 

PR ARALIĞI/mesafesi:

P dalgasının (atriyal depolarizasyonun) başlangıcından başlar ve QRS (ventriküler depolarizasyonun) başlangıcına kadar devam eden bölümdür. 

İzoelektrik (+/- yük içermeyen, “0” noktasında olan) hat üzerindedir; çünkü uyarı bu sırada AV düğümünden ileti yollarını kullanarak (dallara ve purkinje liflerine) ventriküllere doğru ilerlemektedir.

Normalde uzunluğu 0.12 – 0.20 saniyedir (3 – 5 küçük kare).

 

PR aralığı kısa ise Wolff-Parkinson-White sendromunu ya da Lown-Ganong-Levine sendromunu gösterir (diğer nedenler - Duchenne musküler distrofi, tip II glikojen depo hastalığı (Pompe's), HOCM)

 wpw

PR aralığı uzun ise  birinci derece kalp bloğu veya ‘trifasikülar’ blok olabilir

 

QRS BİRİMİ

Normal  süresi 0.12 saniyeden kısadır (3 küçük kare).

Anormal uzun/geniş QRS; sağ veya sol dal bloğunu, ventriküler atımını/ritmini, hiperkalemiyi vs. gösterebilir.

Patolojik Q dalgası yoksa, sağ veya sol ventriküler hipertrofi için delil yok demektir.

 

ST BİRİMİ:

Repolarizasyondan önceki ventrikül kasılmasını gösterir.

ST birimi normalde izoelektriktir (çünkü hiçbir elektriksel hareket kaydedilmemiştir), oysa bu esnada ventriküller kasılmaktadır.

Normal ST biriminde yükseklik ya da çökme yoktur.

Yükseklik oluşmuşsa nedenleri AMI (anterior, inferior gibi), sol dal bloğu, normal değişiklikler(atlet kalbi, Edeiken pattern gibi), akut perikardit olabilir

Çökmeler varsa nedenleri myokard iskemisi, digoksin etkisi, ventriküler hipertrofi, akut posterior MI, pulmoner emboli, sol dal bloğu olabilir

 

QT ARALIĞI:

QRS biriminin başlangıcından T dalgasının sonuna kadar olan mesafedir.

Ventrikülün depolarizasyonundan repolarizasyonuna kadar olan süreci gösterir.

 

T DALGASI:

Ventriküler repolarizasyonu gösterir.

Normalde yuvarlak ve pozitiftir

Uzun T dalgasının nedenleri hiperkalemi, hiperakut MI, sol dal bloğu olabilir.

Küçük, düzleşmiş ya da ters dönmüş T dalgası varsa nedenleri iskemi, yaş, ırk, hiperventilasyon, endişe/kaygı, buzlu su içme, ilaçlar(digoksin gibi), perikardit, intraventriküler ileti gecikmesi (sağ dal bloğu gibi) ve elektrolit bozukluğu olabilir.

 

t dalga 

 

İskemi – ST de çökme, T de ters dönme 

İnjüri/hasar – ST de yükselme 

İnfarkt – Anormal Q dalgası  (birden fazla derivasyonda) 

 

Başa Dön

 

 

KALP ATIM DÜZENLERİ (RİTİMLER) 

 

SİNÜS ATIM DÜZENİ (sinüs ritmi) :

EKG de, kalp atım sayısı normalde dakikada 60 – 100 arasındadır.

Atım düzenlidir/ritmiktir (hem P-P hem de R-R mesafeleri eşittir).

P dalgaları normal şeklinde, yukarı doğrudur ve her QRS öncesi belirirler.

P-R aralığı 0.12 – 0.20 saniyedir ve süreklidir.

QRS normal yapısında ve süresi 0.12 saniyeden kısadır.

sinüs

Bütün bu özellikler normal sinüs ritmini gösterirler.

% 10 un altındaki hız değişimleri normaldir; atım hızı dakikada 60 ın altındaysa buna sinüs bradikardisi; 100 ün üstünde ise buna sinüs taşikardisi denir.

Bunların % 10 dan fazla olmasına sinüs aritmisi denir. 

 

DİSRİTMİLER

Normal elektriksel ritimdeki değişimlere disritmi denilmektedir; çoğu kez disritmi ile aynı anlamda kullanılan aritmi ise kardiyak elektriksel aktivitenin olmaması demektir.

Hâlbuki biz aritmiyi düzensiz atımları tanımlamak için kullanmaktayız.

 

Disritmilerin sınıflandırılması:

Çok çeşitli sınıflandırmalar vardır. Bu sınıflamalardan bazıları

- Otomasitedeki değişikliklere karşı iletimdeki bozukluklar

- Majör disritmilere karşı minör disritmiler

- Hayati tehlike oluşturanlara karşı hayati tehlike oluşturmayan disritmiler

- Disritminin kaynaklandığı yer

 

DİSRİTMİNİN KAYNAĞINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI

 

SİNOATRİYAL DÜĞÜMDEN KAYNAKLANAN DİSRİTMİLER

Sinüs bradikardi

bradikardi

Sinüs Taşikardi

tasikardi

Sinüs disritmi

Sinüs arrest

sinüsarrest

 

ATRİYUMDAN(KULAKÇIKTAN) KAYNAKLANAN DİSRİTMİLER

Wandering pacemaker (gezici uyaran)

Prematüre atriyal kontraksiyon (kulakçığın vaktinden önce kasılması)

Paroksismal supraventriküler taşikardi

 

Atriyal flutter

atflutter

 

Atriyal fibrilasyon

atflutter

 

ATRİYOVENTRİKÜLER KAVŞAKTAN KAYNAKLANAN DİSRİTMİLER

Prematüre kavşak kasılması

Kavşak eskape (kaçan) kompleksleri ve ritmi

Accelerate (akselere; hızlanmış) kavşak ritmi

Paroksismal kavşak taşikardisi

 

VENTRİKÜLLERDEN (KARINCIKLARDAN) KAYNAKLANAN DİSRİTMİLER

Ventriküler eskape kompleskleri ve ritmi

Prematüre ventriküler kompleksler

 

Ventriküler taşikardi

vt

vt

 

Ventriküler fibrilasyon

vf

 

Asistol (kasılma yok)

Artifisiyal pacemaker (yapay uyarı oluşturan) ritim

 

İLETİMDEKİ SORUNLARDAN KAYNAKLANAN DİSRİTMİLER

 

AV (atryoventriküler) bloklar

kalpblok

 

1. derece AV blok

2. derece AV blok (Mobitz I) ya da Wenkebach fenomeni

2. derece AV blok (Mobitz II) 

3. derece AV blok

Ventriküler ileti bozuklukları

Preeksitasyon sendromu

 

Başa Dön

 

Anasayfaya Dön

 

Kaynaklar

ERC Guidelines for Resuscitation 2015, Resuscitation, www.elsevier.com/locate/resuscitation

http://en.wikipedia.org/wiki/Myocardial_infarction (Ekim 2007)

http://tr.wikipedia.org/wiki/Elektrokardiyografi (Kasım 2007)

Sanders, M.J.; McKenna, K.; Rapid ,Paramedic, Textbook, Revised Ed. 2007, s:34-49; Mosby Jems Elsevier

Bledsoe B.E., Porter R.S., Shade B.R.; Brady Paramedic Emergency Care, 2nd 1994, s:627-629, PrentinceHall

http://medicine.ucsf.edu/housestaff/handbook/HospH2002_AppC.htm

www.technion.ac.il/~eilamp/DCR/nonq.gif  (Q dalgaları(kalpli olanlar))

http://www.technion.ac.il/~eilamp/NormalEKG.html (EKGler ve resimler, bilgiler)

http://www.ecglibrary.com/norm.html

http://www.zamane-sozluk.com/tr/sozluk.asp?x=depolarizasyon

Film izleme bağlantısı: http://www.virtualcardiaccentre.com/HumanAtlas/flash_content/clientNF.asp?anid=122