ARTERYEL KAN GAZLARI (AKG )  VE  ASİT – BAZ DENGESİ (ABD) DEĞERLERİ

 

 

Asit - Baz Bozuklukları

Asit - Baz Durumunu Değerlenmdirme

Örnekler

 

 

 

 

NORMAL DEĞERLER

 

pH → 7.35 - 7.45 (ort.  7.40)   

 

pH 7.35 ↓ ise Asidoz   

     7.45 ↑ ise Alkaloz

pH 6.8   ↓  veya  7.8 ↑  olursa ölüm meydana gelir.

                           

pCO→  35 - 45 mmHg

 

pO2      →  80 - 100 mmHg ( Alt sınır 60 )

 

O2 saturasyonu (doymuş) → %95 - %100 ( Alt  sınır 80 )

 

HCO3 → 22 - 26 m Eg / lt

 

HCO→ Kanın en önemli bazıdır.

H+ kazanma ve kaybetme özelliğinden dolayı kanı pH değişikliklerinden  korur.

Böbrekler tarafından kontrol edilir.

 

HCO3  - 22 m  Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz

HCO3  - 26  m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz

                

Baz fazlalığı→ (-2) – (+2) m Eg / lt 

Baz   Fazlalığı→Toplam tampon bazın arttığını / azaldığını  ifade eder

              Baz fazlalığı  -2  m Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz

              Baz fazlalığı +2  m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz

 

Başa Dön 

 

ASiT – BAZ  BOZUKLUKLARI

 

 

pH

pCO2

HCO3

Solunum   Asidozu

↓  (7.35↓)

↑  ( 45↑ )

-

Solunum  Alkalozu

↑  (7.45↑)

↓  ( 35↓ )

-

Metabolik Asidoz

-

Metabolik Alkaloz  

-

 

 

SOLUNUM ASİDOZU

 

Nedeni:

HİPOVENTİLASYON’dur. 

 

pH ↓  ve pCO2  ile karakterizedir.

 

GörüldüGGğü Durumla  Görüldüğü Durumlar:

 

 

   - KOAH

 - Havayolu tıkanması

 - Astım krizi

 - Ağır pulmoner ödem

 - Nöromusküler hastalıklar ( Myastenia  Gravis,Guillian Barre)

 - MSS Depresyonu  ( örn: ilaçlar-morfin )

 

Tedavisi:

- Nedenini bulup ona göre yapılmalı

- Respiratörün tidal volümünün / hızının arttırılması

- Aspirasyon

- pH’ın normale dönüp dönmediğinin kontrolü

 

 

SOLUNUM ALKALOZU

 

Nedeni:

HİPERVENTİLASYON’dur.

 

pH↑  ve pCO2  ile karakterizedir.

 

Görüldüğü Durumlar:

- Anksiete,histeri             

- Kafa travması,beyin lezyonları

- Pulmoner emboli           

- Pnömotoraks                 

- Gereğinden fazla mekanik ventilasyon

 

- Ateş

- Ağrı

- Hipoksi

- Sepsis

- Gebelik

Tedavi:

- Nedene yönelik tedavi

- Sedasyon

- Respriratörde tidal volümün ve hızın arttırılması

 

 

METABOLİK ASİDOZ

 

Nedeni:

Vücutta aşırı miktarda asit birikmesi ya da aşırı miktarda HCO3 kaybı sonucu görülen 

pH↓  ve HCO3 ile karakterizedir.

 

Görüldüğü Durumlar: 

- Böbrek Yetmezliği                   

- Diabetik ketoasidoz                

- Pankreatik sıvının drenajı

- Methyl Alkol ve salisilat zehirlenmesi

- Diamox tedavisi(karbonik anhidraz inhibitörüdür. Böbreklerde HCO3  kaybına neden olur)

- Ağır ishal

- Açlık

 

Tedavi:  

- Nedenini bulup, sorunu ortadan kaldırmak

- IV ya da P.O.  bikarbonat

 

 

METABOLİK ALKALOZ

 

Nedeni:

Vücutta fazla miktarda HCO3 bulunması veya üst gastrointestinal(sindirim/mide - barsak) sisteminden aşırı miktarda H+  iyonu kaybı sonucu görülen 

pH↑ ve HCO3 ile karakterizedir.

 

Görüldüğü Durumlar:        

- Nazogastrik  Aspirasyon

- Diüretikler (Böbreklerden aşırı Potasyum kaybına neden olur

 - Aşırı kusma

 - Aşırı IV ya da P.O. bikarbonat alınması

 - Fazla miktarda kan transfüzyonu(Sitrat bikarbonata   metabolize olur)

 - Kronik Steroid tedavisi

 - Kronik Hiperkapninin (pCO2↑) hızla düzeltilmesi (Böbrekler tarafından hızlı kompansasyonu)

 

Tedavi:   

- Nedenini bulup tedavi etmek

- Dehidratasyonu düzeltmek

- Hipokalemiyi düzeltmek

- Diomax  

 

BELİRTİ VE BULGULAR

 

ASİDOZ  

ALKALOZ

- Sersemlik, yorgunluk   

- Bilinç bulanıklığı 

- Baş ağrısı         

- Bulantı-kusma  

- Koma        

- Hiperkalemi (K+ ↑)  

- Halsizlik

- Seğirme, uyuşma

- Titreme 

- Baş dönmesi

- Tetani, bayılma

- Hipokalemi (K+ ↓)

 

 

ASİT – BAZ   BOZUKLUKLARININ  ÖZETİ

 

Bozukluklar

Aksaklıklar

Dengelenme(Kompansasyon)

Solunum   Asidozu

PaCO2

HCO3 ↑ (Böbreklerde tutulur)

Solunum  Alkalozu

PaCO2

HCO3 ↓ (Böbreklerden atılır)

Metabolik Asidoz

HCO3

Hiperventilasyon (PaCO2 ↓)

Metabolik Alkaloz  

HCO3

Hiperventilasyon (PaCO2 ↑)

Başa Dön

 

  

ASİT - BAZ DURUMUNU DEĞERLENDİRME

 

1. pH    

7.35 ↓  ise

Asidoz

7.45 ↑  ise

Alkaloz

2. pCO2   

   35 ↓  ise

Alkaloz

   45 ↑  ise

Asidoz  (SOLUNUMSAL)

3. HCO3  

   22 ↓

Asidoz

   26 ↑  ise

Alkaloz  (METABOLİK)

4. Hangi bileşik pH ile uyuşuyorsa, öncelik o anomaliye yönelir.

 

DOKUNUN OKSİJENASYONU

* PaO2  ile değerlendirilir

* O2’ ‘nin dokulara taşınması ile dokularda O2’nin kullanılması arasındaki denge ile değerlendirilir

 

Oksijenin Taşınması(PO2)

O2 Taşınması => Kardiak Out - Put x Arteryel O2  = 1000 ml / dk

O2 Taşınmasını Etkileyen  Faktörler:

- PaO2                                                  

- SaO2

- Hemoglobin

- Kardiyak Out - Put

 

* BU ETKENLERİN BİRDEN FAZLASI BİRLİKTE  DEĞERLENDİRİLMELİDİR

 

PaO2→  ♥ Plazmada dağılan Oksijenin parsiyel basıncıdır

              ♥ Toplam Oksijenin içeriğinin % 2-3’ü sayılır

              ♥ Normal değeri : 80 -100 mmHg ’dır

 

SaO2 → ♥ Hemoglobinin Oksijen ile doyma yüzdesidir.

              ♥ Normal değeri : % 95-100’dür

              ♥ Toplam Oksijen içeriğinin % 97-98’i sayılır

 

CaO2→(O2 içeriği) → 100 ml arter kanındaki Oksijenin toplamı

            

  FORMÜL:

                 CaO2  = ( 1.34 x Hb x SaO2 ) + ( .003 x PaO2 )

 

* Genellikle hastanın    PaO→ 60’ın üzerinde,

                                     SaO2  → 90’nın  üzerinde, tutulmak istenir.

 

* Kan gazları değerlerine bakarken PO2’den ziyade  SaO2’e bakmak gerekir.

Çünkü SaO2  vücuttaki Oksijenin % 98’ini göstermektedir

 

Başa Dön

 

ÖRNEKLER:

 1. Solunum alkalozu var, kompensasyon başlamamış:      

 pH      => 7.50 ↑  alkali

 pCO2   =>  30 ↓    alkali

 HCO3   =>  26  Normal sınırlarda

 

2. Solunum asidozu var, kompensasyon başlamamış:

 pH      =>  7.34 ↓ asit

 pCO2  =>  65  ↑    asit

 HCO3  =>  23  Normal sınırlarda

 

3. Metabolik asidoz var, kompensasyon başlamış , tamamlanmamış:

 pH      =>  7.34 ↓   asit

 pCO2  =>   31 ↓     alkali

 HCO3  =>  16 ↓      asit

 

4. Kombine (metabolik ve solunum) asidoz var, kompensasyon başlamış. Baz kaybı var.

 pH      =>   7.20 ↓  asit

 pCO2  =>  55 ↑     asit

 HCO3 =>  20 ↓      asit

 BE      =>   -8 ↓      asit

 

* İşaretlerin aynı yönde olması kompensasyonun başladığını gösterir.

   (pCO2 ↓, HCO-3 ↓)

 

* HCO-3 ile BE aynı şeyi gösterir

 

5. Sepsiste  gelen 60 yaşındaki hastanın batınında enfeksiyon var.

    Nazal kanülle 4lt/dk  Oksijen veriliyor:

 Geldiğinde

pH       =>  7.45 ↑   alkali

pCO2    =>    19 ↓   alkali

HCO-3  =>  -------

pO2      =>     64 ↓

SaO2    =>     90 ↓

BE        =>      -8 ↓  asit

Hb        =>  10.7 ↓ 

Solunum alkalozu var.

Kompensasyon tamamlanmış.

Oksijenizasyon yetersiz.

Nedeni Hiperventilasyon        

  9 Saat sonra

    7.46 ↑   alkali

       21 ↓   alkali

     ------------

       52 ↓               

       85 ↓

        -6 ↓   asit

    10.0 ↓

Solunum alkalozu var.

Kompensasyon tamamlanmamış.

Sonuç:

Oksijen yetersizliği var.

Verilen O2 miktarı arttırılmalı

                                                                   

6. Bilinci kapalı, cildi soğuk - soluk - terli olan hastanın, dün, insülin dozunu yapmamış olduğunu öğrendiniz.

 pH      =>  6.98 ↓  asit   (pH 6.8’e yaklaşmış)        

 pCO2  =>   113 ↑  asit                              

 pO2     =>     52 ↓                                           

 SaO2   =>     80 ↓                                                      

 HCO3  =>     16 ↓ asit                     

 Kan Şekeri  = 600 ↑                                                  

 

Kombine asidoz (diabetik ketoasidoz + solunum asidozu) var.

Hastada her an arrest  gelişebilir.

 

Tedavi:

- Kristalize İnsülin başlanır

- K+ başlanır (potasyum, insülin tarafından hücre içine glukoz taşımasını arttırır).

- Hasta entübe edilir ve respiratuara bağlanır.

- HCO-3 infüzyonu başlanır.

 

Başa Dön

Anasayfaya Dön